బతుకు చదువు

పెరిగిన పల్లెటూరంటే
నావెంటే ఉండి
నాకన్నీ పరిచయం ఉన్నట్టు
నేను నయాపైసా అక్కరలేకుండా
నడిచి తిరిగే కలలప్రదేశంలా
అందరూ నావారే అన్నట్టు
భయంలేకుండా బతుకునేర్పిన
చెరువు పక్కన చెలిమల నీళ్ళు
బంకచెట్ల కింద దూరగలిగే గూళ్ళు
చేత్తో కుట్టుకున్న కాగితం పుస్తకాలు
చెట్టుబంకతో అతికించుకున్న తొడుగునగిషీలు
చేత్తో తిప్పని పొద్దుతిరుగుడు పూలు
కత్తితో చెక్కుకున్న పెన్సిలు ముక్కులు
పూడిక తీయని గుడివెనక బావి
ఏదో ఉందంటూ పరుగెత్తి తాకిన కొండపై రాయి
చదివితేనే వచ్చే ఎంతో ఙ్ఞానం
చదవకుండా చుట్టూ యిచ్చిన ప్రకృతిఙ్ఞానం

దూరంగా ఏదో ఉందని
తెలియని ప్రతీదీ
చదివిన ఏడువింతల్లా అందంగా వుంటుందని
పక్కన కూర్చున్న స్నేహితుడు పల్లెకబుర్లు చెబితే
తను వచ్చేది ప్రయాసపడే కుగ్రామమైనా
తెలియని ప్రతిదీ తెలుసుకోవాలనే చింత
బస్సెక్కితే అన్నీ చూసెయ్యొచ్చు అనే రోజుల్నుంచి
భాషికాలకై ఎయిర్ బస్సు ఎక్కేవరకు
అది ఎంత ప్రయాణమైనా చింతలో అంతే వింత!

వదలక వేచిన తపాల మనిషి సందేశాలు
ప్రతివాడికీ రాసేసిన పోస్టుకార్డులు
ప్రతిగా చేరిన ప్రదేశాల పుస్తకాలు
మెదడును కదిపి తెలియని ప్రపంచాన్ని
వదలని కళ్ళకు పరిచయం చేస్తే
వదిలిన కవరుపై స్టాంపుల్ని భద్రంచేస్తే
తెలిసిన కొత్తని కథల్ని చేసి
తెలియని అన్నాచెల్లితో పంచుకున్న
తేలిక ప్రపంచం -  తెలిసిన బాల్యం
బరువే ఎరగని, బడలికలేని
బతుకును చదివిన బాల్యమమూల్యం!
(మార్చి 22 2017)

తెలిసిన రూపాలు

మనిషిని నిండా ముంచేసేంత దైన్యం
మనసునిండా మంచినింపేంత ధైర్యం

మట్టిలా పిసికేయబడుతున్న స్థైర్యం
గట్టిపడటానికి నీళ్ళను వదిలేస్తున్న మట్టితనం

కష్టం ఒక అనుభూతయితే
ఇష్టంగా నేస్తాన్నంటూ వెంటేపడితే
స్థైర్యానికి బీటలువారని కోటల్లో
స్వైరవిహారం చేస్తున్న సైన్యంలా
ధైర్యంగా గోడ వెనుక
జీవితకాలం యుద్ధం చేసే నువ్వు
అంతే కాలం వద్దనే చెరగని నవ్వువ్
నీలోని నువ్వని నీకు తెలిసేలోగా

నువ్వే నవ్వుని నీదికాదని వదిలేసేలోగా
నిన్ను నీకే పరిచయం చేసి
నిన్నను నీకే ప్రతిబింబమై చూపి
నీతో నడుస్తున్న నీ నీడ
ధైర్యం దైన్యం కలిసి నడిపే బతుకుఓడ
దారిచూపే పై చుక్కానివీ,
దాటగలిగే కింది నీటిచుక్కవీ
ఆధారమయ్యే చేతిలో తెడ్డువీ,
ఆశగా చేరాల్నుకునే ఒడ్డువీ
అన్నింటి మనసులో నీవే!
అన్ని మజిలీలూ నీవే!
అన్ని అనుభూతులూ నీవే!
అన్ని రూపాలూ నువు పోల్చుకునేవే!

(మార్చి 19, 2017)

తెగులు

తెలుగన తెగదిరిగి తడిమి
తెలియనిదని తెలుపు తెగులు తెలివనుకొనిరే!
తెలిసినదే తెలియదనుట
తిలలుగ తడిసే తడవను తిమ్మిరిసుమ్మీ!

అడుగిడి

అడుగిడి జడియని బడినిట
నడిగినఁ ముడులను మిడిమిడి నడకన ముడిచిన్
వడివడి బడిమరి తడఁబడ
నడుగడు నడుగిడడు గడుమ నడిగిన  జడియున్!

భాగీరథీసమానం

మన పుట్టుకలో వారి ఆనందం
మన ఎదుగుదలలో వారి ఆనందం
మన ముందే వెళిపోతుంటే
మనకు ఆగని దుఃఖం
మన సమయానికి మనమెళుతుంటే
ఇంకెవరికో ఆగని దుఃఖం
అంతా జరగాల్సినట్టే జరిగితే
అంతలో ఆనందం దుఃఖం ఆనందం!

ఎవరో మళ్ళీ పిలిచినట్టు
ఎవరో మనతోనే ఉంటున్నట్టు
ఎవరూ మనల్ని విడిచిపోనట్టు
అందరూ మనకు అన్నీ అయినట్టు
ఎవరూ మనకు ఏమీ  కానట్టు
కలిసి చేసే ప్రయాణాల్లో
కళ్ళు తెరుచుకుని చూసే కలలా
కళ్ళు మూసుకుని చూసే ఇలలా
కళ్ళకే తెలిసినా చేరే వలలా
కళ్ళు తడిమి చూసుకుని కలకాదనే
ప్రభాతప్రపంచం కదిలిపోతుంటే
కళ్ళల్లో సాంద్రతను వెదికే కన్నీరు!

విశాలవిశ్వంలో పుట్టుక అర్థం తెలుసుకోవాలని
స్వర్గంనుండి జారిన తీయని భాగీరథిలా
మార్గంగుండా మారిన రుచుల వేగపుగతిలా
నిసర్గంలోకి చేరిన లవణపు భారజలధిలా
మళ్ళల్లో సాంద్రతన మనికే ప్రాణపునీరు!
ఆనందం దుఃఖం ఆనందం అనుభూతులహోరు!
(రాధ మండువ, రాజశేఖర్  గారికి సవినయంగా)

మహిళ

అమ్మా! యనగా నేనని
చెమ్మను తన కళ్ళనుండి చెక్కిలి జార్చే
కమ్మని మృదుభావననే
సమ్మతమై బ్రహ్మజేసె సతులైనిలలోన్!

నినుగావగ బెంచు మనిషి
నినుగానగ యొచ్చు మనిషి నినుగని నడిచిన్
నినువదలక నిలుచు మనిషి
నినుజూపెడి బసిమనసుల నిచ్చెడు మనిషిన్!

అక్కా అమ్మా వదినని
చిక్కుల గాచెడి నడతను చిన్నదనంబున్
చక్కగ జెప్పిన జగతిని
యెక్కడ వదిలెను జాతి యెడ్డెమునెదగన్!

నవ్విన నాకేనందురు
రువ్వగ నవ్వులనుయొదిలి రుధిరముగనిరే
యెవ్వరు నాటిన పువ్వులి
వివ్వగ జచ్చెడివి యామ్లవిషచారికలే!

ఇంటను బయటను గెలిచిన
కంటను చూడవను మనసు గంతలుబోయెన్!
తంటయె యెక్కడయన్నను
కంటకమౌ యెదుగుదలయె కంపరమయ్యెన్!

ధైర్యము నివ్వగ నాన్నయు
శౌర్యము భ్రాతగ నడిచియు శౌరిగ గననౌ
దార్యము జూపను మామలు
క్రౌర్యము జూపంగనేల క్రౌంచపుజపముల్!

కలకంఠి కంట నీటిని
వలలని జూచుటయునాపి వలదను మనసే
సలసల కాగగ నాపును
విలవిలలాడేటి గరళవిలయపు విగతుల్!

ఎవరో వచ్చెడి సమయము
వివరములే వెతకకుండ విధియనకుండన్
సవరలజుట్టున సర్పము
యవగతమై దేల్చుకొనరె యవనీమణులే!

వాణివి రుద్రాణివి భూ
రాణివి రాక్షసహరిణివి రాజ్యపుశౌర్య
శ్రేణివి యక్షౌహిణివై
బాణిని బట్టవె శరములు బాపము దునుమన్!

మూగ స్నేహాలు

నువ్వూ నేనూ
ఎప్పుడూ కలవని రెండురూపాలు
వయసులు వేరు
మనసులు వేరు
పెరిగింది వేరు
ఎరిగింది లేదు
తిరిగిపోయే మార్గం తెలీదు

నువ్వూ నేనూ
ఇప్పుడే వదలనన్న చీకటి రాత్రిలో
పక్కపక్కనే రెండు కదలని పాన్పులపై
ఉన్న ఒకే కిటికీలోంచి
బయటపడుతున్న చిన్న వానచుక్కల్లో
స్వేచ్ఛను ఆనందాన్ని ఆరోగ్యాన్ని నెమరువేసుకుంటూ

నువ్వూ నేనూ
తప్పక వస్తానన్న సూర్యుని ప్రభాతంలో
పక్కపక్కనే ఎన్నో కదలికల మార్పులతో
ఉన్న ఒకే కిటికీలోంచి
మదినితడుతున్న సన్నని భానుకిరణాల్లో
స్నేహాన్ని ఆహ్లాదాన్ని ఆత్మీయతల్ని కలిపేసుకుంటూ

నువ్వూ నేనూ
ఈ రోజు ఇక్కడ కలిసిన మూగజీవాలే!

నువ్వూ నేను
మరో రోజు ఇక్కడే విడిపోయే కాకతాళీయస్నేహాలే!

నువ్వూ నేనూ
ఆ వానచుక్కా భానుకిరణాల్లా కలిసిన సప్తవర్ణచిత్రాలే!

(చంద్ర రెంటచింతల - మార్చి 5 2017)